สถาบันวิจัยและพัฒนาหญ้าแฝก กรมพัฒนาที่ดิน

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อหญ้าแฝก

 
วันที่ 04/03/2011 จำนวนผู้เยี่ยมชม 1317 คน
  • การขยายพันธุ์หญ้าแฝกเป็นขั้นตอนหนึ่งของระบบหญ้าแฝกหลังจากที่ได้มีการรวบรวมพันธุ์และคัดเลือกพันธุ์หรือการนำพันธุ์หญ้าแฝกจากต่างประเทศเข้ามาใหม่แล้ว จึงทำการขยายพันธุ์ เพื่อเพิ่มปริมาณให้มากขึ้นตามความต้องการซึ่งสามารถทำได้โดยวิธีการต่างๆกล่าวคือเป็นการปลูกหญ้าแฝกให้มีการแตกกอเพิ่มปริมาณหน่อหรือต้นต่อกอให้มากขึ้นในถุงพลาสติกขนาดใหญ่หรือปลูกขยายพันธุ์กล้าหญ้าแฝกเป็นจำนวนเต็มพื้นที่ในแปลงขยายพันธุ์
    หรือแปลงแม่พันธุ์หญ้าแฝกอนึ่งการนำพันธุ์เข้ามาใหม่ซึ่งมีปริมาณน้อยวิธีเพิ่มปริมาณหน่อหญ้าแฝกขึ้นอย่างรวดเร็วสามารถทำได้โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อซึ่งเป็นวิธีที่มีประโยชน์มากในระยะเริ่มต้นหลังจากที่ได้ปริมาณกล้าหญ้าแฝกตามความต้องการจึงนำไปปลูกในแปลงขยายพันธุ์ในพื้นที่ห่างไกลในสภาพธรรมชาติหญ้าแฝกจะมีช่วงการแตกหน่อในฤดูฝนและจะมีการออกดอกตั้งแต่ช่วงกลางฤดูฝนถึงปลายฤดูฝนและจะเข้าสู่ระยะพักตัวในฤดูแล้งการขยายพันธุ์หน่อหญ้าแฝกให้ได้ปริมาณมากโดยทั่วไปทำได้ 2 วิธีคือวิธีการปลูกลงดินในแปลงขนาดใหญ่อีกวิธีคือการปลูกลงในถุงพลาสติกขนาดใหญ่โดยนำหน่อหญ้าแฝกปลูกในถุงพลาสติกดำที่ใส่วัสดุปลูกที่มีการระบายน้ำและอากาศถ่ายเทได้ดีดูแลรักษาในสภาพที่มีความชุ่มชื้นมีการพรางแสงที่เหมาะสม ตามระยะเวลา การเจริญเติบโต ซึ่งจะได้หน่อปริมาณมากแต่ต้องใช้น้ำ แรงงาน วัสดุการเกษตรและพื้นที่ปลูกในการดูแลรักษาเป็นปริมาณมากและยังมีอิทธิพลของสภาพแวดล้อมธรรมชาติเป็นตัวแปรปรวนที่สำคัญทั้งฤดูกาลอุณหภูมิสงแดดปริมาณน้ำฝนซึ่งมีผลการเจริญเติบโตและการขยายพันธุ์ดังนั้นจึงได้นำเทคนิคการขยายพันธุ์โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในสภาพปลอดเชื้อในห้องปฏิบัติการ เพื่อเพิ่มปริมาณต้นพันธุ์หญ้าแฝกที่มีจำนวนน้อยในช่วงแรกได้ เช่น การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อหญ้าแฝกพันธุ์อินเดีย (พระราชทาน) ซึ่งนำมาจากประเทศนิวเดลี
    ประเทศอินเดียพันธุ์ญี่ปุ่นเข้ามาจาก OHITO FARM เมือง OHITO จังหวัด SHIZUOKA ประเทศญี่ปุ่น พันธุ์มอนโตจากประเทศออสเตรเลีย เป็นต้น
             เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชในอาหารสังเคราะห์วิทยาศาสตร์ที่มีธาตุอาหารพืชอย่างครบถ้วนทั้งธาตุอาหารหลักธาตุอาหารรอง จุลธาตุ วิตามิน น้ำตาล และฮอร์โมนพืช ทำการเพาะเลี้ยงภายใต้สภาพแวดล้อมที่ควบคุมความเข้มแสงและอุณหภูมิที่เหมาะสม ในการเจริญเติบโตทำให้กล้าหญ้าแฝกมีการแตกหน่อ จำนวนมาก มีขนาดสม่ำเสมอ แข็งแรง
    เหมือต้นเดิมต้นกล้ามีขนาดเล็กขนย้ายไปปลูกได้สะดวกเป็นต้นกล้าที่มีอายุน้อยซึ่งอยู่ในระยะที่มีการเจริญเติบโตทางด้านลำต้นมีอัตราการแตกหน่อสูงซึ่งจะมีผลดีต่อการนำไปปลูกเป็นแม่พันธุ์หรือปลูกหญ้าแฝกเป็นแนวอนุรักษ์ที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วและสม่ำเสมอ ซึ่งกรมพัฒนาที่ดินได้เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปลายปี 2535 และมีการปรับปรุงเทคนิคการปลูกและดูแลต่างๆให้มีความเหมาะสม ต่อการปฏิบัติงานซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

    ขั้นตอนการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อหญ้าแฝก
    1. การเตรียมหน่อหญ้าแฝก
                 เป็นขั้นตอนที่สำคัญซึ่งการจะทำงานได้สำเร็จจะต้องมีการเริ่มต้นที่ถูกต้องหน่อหญ้าแฝกที่สมบูรณ์ถูกต้องตรงตามพันธุ์ แข็งแรงไม่อ่อนแอจากโรคพืชและแมลง เมื่อขยายพันธุ์จะได้กล้าหญ้าแฝกจำนวนมากมายที่มีคุณลักษณะเหมือนต้นแม่ทุกประการการเตรียมหน่อหญ้าแฝกที่จะนำมาเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อให้มีความแข็งแรงเริ่มต้นโดยการนำหน่อหญ้าแฝกที่มีความแข็งแรงสมบูรณ์จากพันธุ์ต่างประเทศ   หรือพันธุ์ที่ได้รับการคัดเลือกตามคุณลักษณะที่ต้องการมาเลี้ยงในเรือนเพาะชำ   โดยการใช้วัสดุเพาะชำที่สะอาด  ได้แก่  ขี้เถ้าแกลบซึ่งผสมอินทรียวัตถุ เช่น ใบไม้ผุ หรือเปลือกถั่ว เป็นต้น  เพาะเลี้ยงในกระถางดินเผาแล้วใช้ปุ๋ยเคมี สูตรเสมอ (15-15-15) และยูเรียเร่งการเจริญเติบโตเพาะเลี้ยงในสภาพที่มีความชื้นแสงแดดใช้น้ำที่สะอาดรดสม่ำเสมอดูแลรักษาจนกระทั่งหญ้าแฝกมีการแตกกอได้หน่อใหม่ที่แข็งแรงสมบูรณ์พร้อมที่จะใช้เป็นต้นแม่พันธุ์ที่เข้าสู่ระบบการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อต่อไป

                                                  

                2. การฟอกฆ่าเชื้อ
                   หลังจากเตรียมหน่อหญ้าแฝกจนได้หน่อที่มีคุณภาพตามต้องการ ทำการตัดใบ ตัดรากและแยกหน่อออกเป็นหน่อเดียวนำมาล้างด้วยน้ำสะอาดโดยให้น้ำไหลถ่ายเท ลอกกาบใบด้านนอกออก ตัดแต่งใบ และโคนหน่อให้สะอาด ฆ่าเชื้อที่ผิวกาบใบ โดยใช้ฟลอมาลีน ล้างน้ำให้สะอาด
            

                                 

      
                 3. การเลี้ยงดูภายใต้การควบคุมสภาพแวดล้อม
                     นำหน่อหญ้าแฝกในขวดอาหารสังเคราะห์มาเลี้ยงดูภายในห้องปลอดเชื้อภาย ใต้สภาพความเข้มของแสง 1,000-2,000 ลักซ์ ช่วงแสง 16 ชั่วโมงต่อวัน และช่วงมืด 8 ชั่วโมงต่อวัน อุณหภูมิ 2-27+2 องศาเซลเซียสซึ่งเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของหญ้าแฝกจะทำให้เกิดการชักนำให้ตายอดโผล่ขึ้นมาจะใช้เวลาประมาณ 2-6 สัปดาห์ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของหน่อซึ่งตายอดจะเจริญยืดยาวออกมาก่อนหลังจากนั้นตาข้างจึงงอกขึ้นมา เมื่อยอดมีการเจริญเติบโต
    ได้ 1 เดือน นำยอดหญ้าแฝกมาย้ายเปลี่ยนสูตรอาหารใหม่เป็นอาหารสูตร 2 ซึ่งใช้สูตรพื้นฐาน MS (1962) ดัดแปลงโดย อาทิตย์  ศุขเกษม และคณะโดยการลดความเข้มข้นของฮอร์โมนBAP เป็น 5 ไมโครโมลต่อลิตร และเพิ่มฮอร์โมนIBA (3-Indolebutyricacid) ความเข้มข้น0.1ไมโครโมลต่อลิตรเพื่อเพิ่มการเจริญของเนื้อเยื่อและการแตกยอดมากขึ้นยอดใหม่ที่เกิดขึ้นหลังจาก เปลี่ยนสูตรอาหารจะมีขนาดเล็กลงอัตราการเจริญของเนื้อเยื่อและการแตกยอดมากขึ้นยอดใหม่ที่เกิดขึ้นหลังจากเปลี่ยนสูตรอาหารจะมีขนาดเล็กลง อัตราการแตกหน่อสูงซึ่งถ้าทำการเปลี่ยนแปลงอาหารทุกๆ 3-4 สัปดาห์ก็จะได้ปริมาณยอดมากมาย ซึ่งในขั้นตอนนี้
    จะยังไม่มีราก มีแต่ยอดขนาดเล็ก เป็นยอดที่มีการเกิดติดกัน เมื่อได้ปริมาณยอดตามปริมาณที่ต้องการก็จะนำไปชักนำให้เกิดรากในอาหารสูตร3ซึ่งเป็นอาหารสังเคราะห์วิทยาศาสตร์พื้นฐาน สูตร MS (1962)ที่ไม่เติมฮอร์โมน IAA 3-(3-Indolebutyric acid) ความเข้มข้น 0.5 ไมโครโมลต่อลิตร ยอดหญ้าแฝกจะยืดยาวขึ้นมาและแทงรากออกมาภายใน 2-4 สัปดาห์
      
         
     

                 4. การออกปลูกในเรือนเพาะชำ
                     
    - เมื่อชักนำให้เกิดรากเป็นเวลา 4 สัปดาห์ก็ทำการย้ายออกปลูกได้โดยสังเกตจากกล้าหญ้าแฝกยืดยาวขึ้นและมีรากฝอย มากมายทำการย้ายปลูกโดยการนำกล้าออกจากขวด
                  - ล้างวุ้นที่ติดอยู่ที่รากออกให้หมด แช่ยากันรา นำมาปลูกในกระบะพลาสติก
    ที่ใส่ทรายละเอียดขี้เถ้าแกลบเก่า และขุยมะพร้าวละเอียดในอัตรา 2:1:1 โดยปลูกเป็นแถว
    ให้เป็นระเบียบในตระกร้าพลาสติก รดน้ำให้ชุ่มชื้นพอเหมาะวางไว้ในเรือนเพาะชำภาย
    ใต้สภาพพรางแสง 50 เปอร์เซ็นต์คอยดูแลรักษา ให้มีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ
                  - หลังจากย้ายออกปลูก 2 สัปดาห์ ใส่ปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) อัตรา 30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร
                  - หลังจากย้ายออกปลูก3 สัปดาห์ ใส่ปุ๋ยเคมีสูตรเสมอ (15-15-15) อัตรา 30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร
                  - หลังจากย้ายปลูก 4 สัปดาห์สามารถขนย้ายกล้าหญ้าแฝกไปยังแหล่งปลูก และย้ายปลูกลงถุงพลาสติกขนาดเล็กต่อไป
                  - เพาะเลี้ยงอีก 4 สัปดาห์ ก็สามารถนำลงปลูกในพื้นที่ได้หรือจะนำลงปลูกต่อในถุงพลาสติกขนาดใหญ่กล้าหญ้าแฝกก็จะ มีการแตกหน่อมากขึ้น มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ต้นกล้ามีความแข็งแรง ใบมีสีเขียวสด รากมีความแข็งแรง

  • รูปภาพ :
    ภาพประกอบ1

    ภาพประกอบ1
    ภาพประกอบ2

    ภาพประกอบ2
    ภาพประกอบ3

    ภาพประกอบ3
    ภาพประกอบ4

    ภาพประกอบ4
    ภาพประกอบ5

    ภาพประกอบ5
    ภาพประกอบ6

    ภาพประกอบ6
    ภาพประกอบ7

    ภาพประกอบ7
    ภาพประกอบ8

    ภาพประกอบ8
    ภาพประกอบ9

    ภาพประกอบ9
    ภาพประกอบ10

    ภาพประกอบ10
    ภาพประกอบ11

    ภาพประกอบ11
    ภาพประกอบ12

    ภาพประกอบ12
    ภาพประกอบ13

    ภาพประกอบ13
    ภาพประกอบ14

    ภาพประกอบ14
    ภาพประกอบ15

    ภาพประกอบ15